كتاب : رساله اجتهاد و تقليد ، در تاريخ اجتهاد و تقليد در شيعه    صفحه :


اجتهاد و تقليد
از تصنيفات عالم رباني و حكيم صمداني
مرحوم آقاي حاج ابوالقاسم خان ابراهيمي كرماني اعلي الله مقامه

 بسم الله الرحمن الرحيم
الحمد لله رب العالمين و صلي الله علي محمد و آله الطيبين و لعنة الله علي اعدائهم اجمعين .
اما بعد چنين مينگارد بنده مسكين ابوالقاسم بن زين‌العابدين اعلي الله مقامه در اين موقع كه كتاب مبارك موجز در احكام عبادات تأليف مرحوم مبرور مولاي بزرگوار و والد ماجد عظيم الشأن مرجع اهل اسلام و ايمان اعلي الله مقامه را مجددا براي عمل و استفاده اخوان بطبع رسانده‌ايم و منتشر ميشود مقتضي ديدم عبارات مختصره‌اي در اين مقام براي مزيد بصيرت و تذكر بعض اخوان و اطمينان ايشان برنگارم تا ببركات آل‌محمد عليهم السلام و تأييد حضرت حجت عصر عجل الله فرجه و ارواحنا فداه غبار بعض اوهام از قلوب صافيه آنها مرتفع گردد و اگر بواسطه سبق بعض شبهات عوامانه وساوسي در دلهاي آنها حادث شده است زايل گردد ان شاء الله و ما توفيقي الا بالله و موضوع اين است بعد از آني كه مبتلا شديم به بزرگترين فتنه آخر الزمان و رحلت سيد و مولاي بزرگوار حلال مشكلات و كشاف معضلات و زايل‌كننده شكوك و شبهات و حافظ ثغور اسلام و ايمان و آن سد سديدي كه با فقدان آن ثلمه‌اي در اسلام پديدار گرديد كه هيچ چيز جاي آن را نميگيرد اعني علم الاعلام و نور الظلام و حامل علوم آل‌محمد عليهم
 السلام آية الله في العالمين و النافي عن الدين تحريف الغالين و انتحال المبطلين و تأويل الجاهلين ابي و كهفي و رجائي الحاج زين‌العابدين خان الكرماني اعلي الله مقامه و رفع في الخلد اعلامه و حقير فقير مسكين و ساير اخوان مؤمنين از مقلدين آن بزرگوار متحير مانديم و مرجع خود را در اخذ احكام و مسائل حلال و حرام نميدانستيم و چاره جز استغاثه بخداوند و توسل بذيل عنايت حضرت صاحب الامر عجل الله فرجه و تمسك بآثار آل‌محمد عليهم السلام نداشتيم و بالخصوص در اين ميانه كار اين حقير از ساير اخوان مشكلتر و غربتم از ديگران بيشتر بود زيرا بعد از فقدان آن بزرگوار بر روي زمين و زير آسمان كسي را نداشتم كه عرض حاجتي بخدمتش نمايم يا درمان دردم را بخواهم و در حيني كه خود اين ناچيز باين كيفيت مبتلا و دچار و از اين پيش‌آمد در فشار بودم مراسلات ساير اخوان از دور و نزديك ميرسيد و سؤال از تكليف خود مينمودند باين مناسبت كه حقير را نزديكتر از ديگران ميدانستند و همچو ميپنداشتند كه باين بنده شرمنده بحكم ارث و استحقاق از آن درياي مواج علم و عمل غرفه يا ترشحي رسيده و يا آنكه در مدت خدمت و افتخار ملازمت آن بزرگوار خوشه‌اي از آن خرمن برچيده‌ام و چيزي دانسته‌ام و باين جهات و مناسبات جمعي هم تقاضاي نوشتن رساله عمليه داشتند و اين مطلب را هم از جمله ضروريات دين مي‌انگاشتند و در آن موقع در جواب هر يك از اخوان باقتضاي مقام اختصارا آنچه را كه شنيده بودم و ميدانستم عرض كردم و اجمالا اشاره بتكليف ايشان و آنچه را كه بناي عمل همه ما بر آن است نمودم و بر حسب اجازه مولاي بزرگوار و ترتيب عمل ايشان كه ميدانستم بهمه اخوان نوشتم كه در ترتيب عمل الحمد لله تغييري حادث نشده و نميشود و كتاب مبارك
 موجز و هم چنين كتاب مبارك جامع‌الاحكام تأليف مرحوم آقاي بزرگوار آية الله في العالمين الحاج محمدكريم خان اعلي الله مقامه كه محتوي جميع ابواب فقه از عبادات و غيرها است بحمد الله در دست است و همه ميدانيم و يقين داريم كه بناي مشايخ عظام اعلي الله مقامهم بر روايت متون اخبار آل‌محمد عليهم السلام بود و از تفريعات اجتهاديه بكلي اجتناب داشتند و در فتاوي ايشان غير از آنچه كه اخبار صحيحه مرويه از طرق علماء و اصحاب ثقات رضوان الله عليهم بالصراحه بر آن دلالت دارد ديده نميشود و اختلافي هم اگر در بعض از مسائل در رسائل ايشان ديده ميشود از جهت اخبار مختلفه مرويه است كه بر حسب اذن و اجازه ائمه اطهار صلوات الله عليهم از باب سعه‌اي كه خودشان قرار داده‌اند هر يك بحديثي گرفته‌اند و عمل كرده‌اند و در عين حال منع از عمل بخبر ديگر ننموده‌اند و مولاي من اعلي الله مقامه در حالي كه خود صاحب رساله و تأليفات فقهيه استدلاليه بود و استقلال در عمل داشت اغلب بكتاب مبارك جامع عمل مينمود و باصحاب و تلامذه و همه اخوان اجازه عمل بآن كتاب را ميداد باين لحاظ ما هم بهمه اخوان اجازه و اطمينان داديم كه ان شاء الله تزلزلي در عمل بآن فتاوي و آن كتب نداشته باشند و بدانند كه نزول اين حادثه هيچ وقت يقينيات سابقه را كه در دست داشتيم و بعقل و استدلال و هدايت امام عصر عجل الله فرجه دانسته بوديم از ميان نمي‌برد و بلاتكليف نمي‌مانيم و آثار آل‌محمد عليهم السلام بحفظ امام زمان عجل الله فرجه محو و مرتفع نخواهد شد و مخصوصا با زحماتي كه مشايخ عظام اعلي الله مقامهم كشيده‌اند و بياناتي كه فرموده‌اند و بالاخص آنهمه توضيحي كه مرحوم آقاي بزرگ اعلي الله مقامه در كتب مفصله و مختصره خود داده‌اند و سعي بليغي كه در تنقيح و تهذيب