كتاب : علل الاحكام ، در ذكر بعض علتهاي عبادات    صفحه :


رساله علل‌الاحكام
از تصنيفات عالم رباني و حكيم صمداني
مرحوم آقاي حاج محمد خان كرماني اعلي الله مقامه

 بسم الله الرحمن الرحيم
الحمد لله رب العالمين و صلي الله علي سيدنا محمد و آله الطيبين الطاهرين و لعنة الله علي اعدائهم اجمعين .
و بعد بنده فقير جاني بعرض اخوان ايماني خود ميرساند كه اين رساله‌ايست در اسرار و حكم شرايع حضرت پيغمبر خاتم صلي الله عليه و آله كه برشته تحرير درميآورم بحول الله و قوته بحكم شاهزاده آزاده والي و والي‌زاده حضرت اشرف امجد اسعد ارفع والا معزالدولة و حامي الملة و ناصر الشريعة امير ابن المرحوم المبرور المستغرق في بحار رحمة الله الملك المنان شاهزاده بهرام‌ميرزا غفر الله له با اين كه حكمتهاي احكام و شرايع از حد حصر خارج است و عقل احدي بنهايت آنها نمي‌رسد زيرا كه شارع خداوند متعال است بر لسان نبي خاتم صلي الله عليه و آله و وضع احكام اشياء را بعلم خود نموده و علم او محيط بجميع اطراف اشياء است و هر حكمي را بمناسبتي وضع فرموده كه خود او عالم است و غير را از آن علم بهره و نصيبي نيست مگر آنچه ظاهر فرموده
 و لايحيطون بشئ من علمه الا بما شاء وسع كرسيه السموات و الارض و لايؤده حفظهما و هو العلي العظيم ولي خود آن سرور و آل اطهارش سلام الله عليهم اجمعين علل بعض احكام را بطور خصوص و بعض را بطور كليت از راه مرحمت و مكرمت بيان فرموده‌اند و از اصول اشجار علوم خود در قلوب شيعيان و مواليان بذر حكمت را زرع نموده‌اند و برشحات فيوض بحار رحمت خود سقي فرموده‌اند و هر كسي بقدر قابليت خود از خرمن فيض خوشه برده است لهذا برخي از علماء و طايفه از حكماء بقدر وسع خود هر يك در اسرار عبادات چيزي تصنيف فرموده‌اند از جمله سيد جليل امجد و مولاي كريم اوحد العالم العلامة و الحكيم الفهامة اغلوطة الزمان الحاج سيد كاظم الرشتي اعلي الله مقامه رساله مختصري در اسرار باطنه صلوة و بعض مقدمات آن تصنيف فرموده‌اند و در واقع آن رساله بسيار شريفي است كه ديگري مثل آنرا تصنيف ننموده و بعد از ايشان العالم العلام و اليم القمقام جامع العلوم و حاوي الرسوم مولانا الكريم والد ماجد داعي مصنف اين اوراق محمد بن كريم بن ابرهيم اعلي الله درجته و رفع منزلته بطور تفرقه در جواب اسؤله بعضي حكم عبادات را مرقوم داشته‌اند و اگر چه كتابي مستقل نيست و لكن هر مسأله در حد خود كتاب حكمتي است در نزد اهلش و يكي ديگر رساله‌ايست كه مرحوم مبرور فقيه كامل
 و متكلم ماهر علي بن احمد شامي معروف بشهيد ثاني در آداب صلوة نوشته بوضع اهل طريقت و مسمي ساخته به تنبيهات العليه برابر الفيه و نفليه خود و قدري از اسرار صلوة و بعض متعلقات آن را نوشته‌اند و آن هم كتاب شريفي است در حد خود و از علماء عامه هم غزالي در احياءالعلوم بعضي اسرار را بوضع جديد نوشته است و خواسته است كه اسرار عبادات و شرايع را بنگارد ولي چون رجوع به اخبار و آثار مأثوره از آل‌محمد عليهم السلام نداشته است نتوانسته از عهده برآيد خلاصه سر تمام عبادات و شرايع را كسي شرح نكرده است يا اگر نموده بما نرسيده است و لهذا خواستم در اين رساله اسرار و علل اغلب احكام جزئيه و كليه را بقدر مقدور بنگارم و لكن نه زبان را قدرت تقرير است نه قلم را ياراي تحرير چرا كه زمان بكلي از خلقت اولي متغير شده است و خلق از حد اعتدال منحرف گشته‌اند الا قليل از عباد خالصين و علم منسوخ و حكمت كساد است و آنچه در ميان خلق امروز محمود است حرفهاي مزخرف فرنگيان و دروغهاي ايشان كه از جهل بهم ميبافند و در كتابها و روزنامجات خود مينگارند و خلق را از خدا و رسول غافل نموده باين سخنان مشغول مينمايند محض رواج بازار خود و اين خلق بوالهوس غافل هم بكلي عنان خود را دست آنها داده و گوش به سخنان جعليه ايشان فراميدهند و بالمرة